مركز تحقيقات صداوسيما از حيث جايگاه سازماني، نيروي انساني و شرح وظايف و
امكانات بزرگترين و گستردهترين مركز پژوهشي سازمان
صداوسيما محسوب ميشود
كه مأموريت اصلي آن مطالعه، پژوهش و سنجش در زمينههاي مورد نياز صداوسيما
با استفاده از روشهاي علمي به منظور سياستگذاري، برنامهريزي، نظارت و
ارتقاي كيفي برنامههاي راديو و تلويزيون در چارچوب اصول و سياستهاي
سازمان صداوسيما و هماهنگي، ارزيابي و سازماندهي پژوهشهاي سازمان براساس
نظام جامع تحقيقات است.
فعاليتهاي اين مركز از سال 1340 در قالب مركزي پژوهشي به نام «مركز فرهنگ
مردم» آغاز شد. در سال 1345، همزمان با آغاز به كار تلويزيون ملي ايران،
كميته «سنجش افكار» راهاندازي شد كه پس از آن به «مركز تحقيقات اجتماعي و
نظرخواهي برنامهها» تغيير نام داد.
سال 1368 واحدهاي مختلف پژوهشي با مأموريتهاي متفاوت در سازمان شكل گرفتند
و نهايتاً در همان سال با ادغام واحد فعاليتهاي فرهنگي و مركز تحقيقات
اجتماعي و ارزشيابي برنامهها، «مركز تحقيقات، مطالعات و سنجش برنامهاي»
به وجود آمد.
در سال 1381 ساختار مركز مورد تجديدنظر قرار گرفت و ساختار جديد آزمايشي آن
ابلاغ شد كه سه اداره كل پژوهشهاي رسانه و ارتباطات، اداره كل پژوهشهاي
اجتماعي و سنجش برنامهاي و اداره كل پشتيباني پژوهش و دو واحد فرهنگ مردم
و امور پژوهش شهرستانها و خارج از كشور را شامل ميشد.
سرانجام در ساختار جديد نام مركز با تلخيص عنوان به «مركز تحقيقات
صداوسيما» تغيير يافت. علاوه بر آن، اداره كل پشتيباني پژوهش حذف شد و
مديريت امور پژوهش شهرستانها و خارج از كشور به اداره كل ارتقا يافت.
همچنين دو مديريت مستقل انتشارات و اطلاعرساني و آمار پرسشگري تشكيل شد.
ساختار مركز
براساس جديدترين ساختار، مصوب فروردين 1385، مركز تحقيقات داراي سه اداره
كل و چند مديريت است كه هر يك ادارات پژوهش داراي يك شوراي علمي ميباشند.
1-اداره كل مطالعات رسانه
اين اداره كل در قالب 6 گروه پژوهشي تخصصي با عناوين: فرهنگ و رسانه، هنر و
رسانه، حقوق و رسانه، زبان و رسانه، اقتصاد و رسانه، مديريت رسانه و مهندسي
پيام و مديريت نظارت و هماهنگي به پژوهشهاي بنيادي و راهبردي در حوزه
رسانه ميپردازد.
2-اداره كل پژوهشهاي اجتماعي و سنجش برنامهاي
انجام پژوهشهاي كاربردي در زمينه مخاطبشناسي، ارزشيابي برنامهها،
شناسايي مسائل و مشكلات مهم اجتماعي مرتبط با رسانه از مهمترين وظايف اين
اداره كل است كه در قالب 9 گروه تخصصي شامل: سنجش افكار و پژوهشهاي سياسي،
سنجش افكار و پژوهشهاي فرهنگي ـ ديني، سنجش افكار و پژوهشهاي روانشناسي،
سنجش افكار و پژوهشهاي اجتماعي ـ اقتصادي، سنجش برنامههاي نمايشي، سنجش
برنامههاي غيرنمايشي، سنجش برنامههاي كودك و نوجوان، مخاطبشناسي،
روششناسي و مديريت ارزيابي و هماهنگي فعاليت ميكنند.
3ـ اداره كل پژوهش شهرستانها و خارج از كشور
اين اداره كل با سه مديريت پژوهش شهرستانها، پژوهش خارج از كشور و
هماهنگي و پشتيباني به نظرسنجي در خصوص رضايت، اعتماد و ميزان مخاطبان
شبكههاي استاني و شهرها و روستاهاي كشور و نيز به سنجش و بررسي نيازها،
نظرات و ديدگاههاي ايرانيان مقيم خارج از كشور براي شبكههاي جامجم و نيز
مخاطبان شبكههايي مانند العالم، سحر و ... ميپردازد.
ديگر مديريتهاي مركز عبارتند از:
1ـ مديريت فرهنگ و مردم
گردآوري اطلاعات و اسناد مكتوب، صوتي و تصويري فرهنگ عامه از طريق مطالعات
اسنادي، ميداني و ارتباط با فرهنگياران سراسر كشور؛ مطالعه و پژوهش در
موضوعات مختلف فرهنگ عامه با روشهاي پژوهشي متناسب جهت شناساندن جنبههاي
ارزشمند و مثبت فرهنگ مردم ايران، از عمده وظايف اين مديريت است.
2ـ مديريت برنامهريزي و هماهنگي پژوهشها
برخي از وظايف كلي اين واحد عبارتند از: تدوين و اعلام سياستها و
خطمشيهاي پژوهشي به حوزههاي تحقيقاتي پس از تأييد شوراي تحقيقات، بررسي
برنامهها و طرحهاي پژوهشي سالانه مورد نياز واحدهاي پژوهشي سازمان در
قالب نظام جامع تحقيقات، تهيه و تنظيم محتواي ماهنامه «پيام پژوهش»،
برنامهريزي و برگزاري دورههاي آموزش تخصصي مورد نياز پژوهشگران و تهيه و
تدوين برنامه سالانه مركز.
3ـ مديريت آمار و پرسشگري
گردآوري، استخراج، كدگذاري، و پردازش دادههاي پژوهشي با به كارگيري روشها
و فنون نوين و كارآمد، رسيدگي به فعاليتهاي امور پرسشگري، جمعآوري و
ساماندهي دادههاي پژوهشي از وظايف اين مديريت است.
4ـ مديريت انتشارات و اطلاعرساني
آمادهسازي و ارايه اطلاعات پژوهشي مورد نياز مركز و سازمان، هماهنگي و
هدايت شبكههاي اطلاعرساني پژوهشي سازمان، تأمين اطلاعات پژوهشي مورد نياز
مركز و سازمان، ردهبندي و نگهداري كليه پژوهشها، آمادهسازي و انجام امور
ترجمه، تأليف، ويرايش و انتشار كتاب و نشريه، وظايفي هستند كه بر عهدة اين
مديريت قرار دارند.
5ـ مديريت روابط عمومي
اين مديريت وظيفه ارتباط مركز با واحدهاي مختلف داخل سازمان و نيز
اطلاعرساني از فعاليتهاي مركز به شيوههاي مختلف از طريق برنامههاي
راديويي و تلويزيوني و مطبوعات را در كنار برخي وظايف ديگر بر عهده دارد.
محصولات مركز
1ـ گزارشهاي پژوهشي
اين گزارشها در حوزههاي نظرسنجي، افكارسنجي، نيازسنجي، اثرسنجي، تحليل
محتوا، اسنادي و ... در مورد برنامههاي صداوسيما، مسايل مهم سياسي،
اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي كشور و ... انجام ميشود و به دو صورت خلاصه و
متن كامل براي مسئولان سازمان و ساير استفادهكنندگان ارسال ميشود.
2ـ كتابها
كتابهاي منتشر شده مركز كه حاوي ماندگارترين پژوهشها و نيز ترجمه
تازهترين آثار پژوهشي براي استفاده پژوهشگران و برنامهسازان سازمان است.
3ـ نشريات
الف ـ فصلنامهپژوهشهای ارتباطی «پژوهش و سنجش» به صورت موضوعي منتشر ميشود و دربرگيرنده
مقالات علمي و پژوهشي از استادان، پژوهشگران و صاحبنظران رسانه و ارتباطات
ميباشد.
ب ـ فصلنامه «فرهنگ مردم» حاوي مقالاتي از استادان، پژوهشگران و فرهنگياران
مرتبط با واحد فرهنگ مردم مركز تحقيقات است و درج مطالب مورد نياز رسانه
ميپردازد.
ج ـ ماهنامه «پيام پژوهش» اطلاعرساني فعاليتهاي واحدهاي پژوهشي سازمان را
به عنوان مهمترين هدف تعقيب ميكند و در كنار آن مطالب و مصاحبههايي براي
استفاده پژوهشگران و برنامهسازان منتشر ميكند.
4ـ سايت مركز
سايت مركز به نشاني اينترنتي http://www.rcirib.ir اخبار مهمترين
فعاليتهاي علمي و پژوهشي و چكيده پژوهشهاي مركز را در كنار برخي اطلاعات
مورد استفاده ديگر در اختيار بازديدكنندگان قرار ميدهد.انجام نظرسنجی های
الکترونیکی از برنامه های تلویزیونی و راه اندازی زیرسایتهای متناسب با
مناسبتهای مختلف بخش دیگری از فعالیتهای عمده واحد سایت را تشکیل می دهد.
5ـ نشستهاي علمي و پژوهشي
اين نشستها جنبه ديگري از فعاليتهاي مركز تحقيقات است كه طي آن هم
دستاوردهاي علمي ـ پژوهشي مركز معرفي ميشود و هم در جهت ارتقاي دانش
پژوهشگران تلاش به عمل ميآيد.