هويت فرهنگي در مجموعههاي تلويزيوني ايراني مطالعه موردي: بررسي مجموعه تلويزيوني خطشکن
در پژوهش حاضر که به بررسي موضوع هويت فرهنگي در محتواي روايي مجموعههاي تلويزيوني ايراني پرداخته است، هويت، به سطوح و انواع فردي و جمعي و هويت جمعي، خود به هويتهاي قومي، ملي، ديني و مدرن تقسيم ميشود. از آنجا که هويت فرهنگي، در اصل برساختهاي از تعامل و پيوند بين مؤلفههاي گفته شده در ساختار اجتماعي است، کليه مفاهيم ياد شده را دربر ميگيرد. اين مفهوم در قالب نظريه کاشت گربنر، به عنوان الگويي معنايي مطرح است که از طريق مجموعههاي نمايشي تلويزيون، بازنمايي و به مخاطبان القا ميشود.
براي بررسي موضوع پژوهش، مجموعه تلويزيوني «خطشکن» به روش هدفمند انتخاب شده است. از کل 22 قسمت اين مجموعه، 14 قسمت و 16 صحنه (به عنوان کوچکترين واحد تحليل) به روش تحليل نشانهشناختي، مورد بررسي قرار گرفته است. نشانهها و رمزهاي موجود در قسمتها و صحنههاي انتخاب شده که داراي مضامين هويت فرهنگي هستند، بر اساس روش تحليل جان فيسک، در سه سطح رمزگان واقعيت، بازنمايي و ايدئولوژي، تحليل و ارزيابي شدهاند.
يافتههاي پژوهش نشان ميدهد در اين مجموعه تلويزيوني هويت ديني، به عنوان هويت فرهنگي پايه و برتر بازنمايي شده است. در مقابل، هويت ملي و مدرن نيز به عنوان سطوحي از هويت فرهنگي با بار ارزشي پايين به نمايش درآمده است.
واژگان کليدي: بازنمايي، نشانهشناختي، هويت ديني، هويت فرهنگي، هويت مدرن، هويت ملي
